ประเภทของอาหารหลัก ที่ให้ อาหารสายยาง แก่ผู้ป่วยประเภทของอาหารหลักที่ให้ทางสายยางสามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทใหญ่ ตามแหล่งที่มาและการเตรียมครับ ซึ่งแต่ละประเภทมีจุดเด่นและข้อจำกัดที่แตกต่างกัน ดังนี้:
1. อาหารปั่นผสม (Blenderized Diet)
คืออาหารที่เตรียมจาก "วัตถุดิบธรรมชาติ" (ไข่, เนื้อสัตว์, ผัก, ข้าว) นำมาปรุงสุกแล้วปั่นจนละเอียด
ส่วนประกอบหลัก: * โปรตีน: ไข่ขาวต้ม, เนื้ออกไก่, เนื้อปลา
คาร์โบไฮเดรต: ข้าวสวย, ข้าวกล้อง, ฟักทอง, กล้วยน้ำว้า
ไขมัน: น้ำมันรำข้าว, น้ำมันถั่วเหลือง, น้ำมันมะกอก
วิตามิน: ผักกาดขาว, แครอท, ตำลึง (ต้มสุก)
ข้อดี: ราคาประหยัด, ได้สารอาหารจากธรรมชาติแท้ๆ, ปรับสูตรได้ตามอาการผู้ป่วย
ข้อควรระวัง: บูดเสียง่าย (ต้องแช่เย็นทันที), เสี่ยงสายอุดตันหากกรองไม่ละเอียด, ใช้เวลาเตรียมนาน
2. อาหารทางการแพทย์สูตรสำเร็จ (Commercial Formula)
คืออาหารที่ผลิตขึ้นมาเพื่อใช้ทดแทนมื้ออาหารโดยเฉพาะ มีทั้งแบบ "ชนิดผง" สำหรับชง และ "ชนิดน้ำ" พร้อมใช้
สามารถแบ่งย่อยตามความต้องการของโรคได้ดังนี้:
สูตรมาตรฐาน (Standard Formula): สำหรับผู้ป่วยทั่วไปที่ไม่มีโรคแทรกซ้อนที่ต้องจำกัดสารอาหารเป็นพิเศษ
สูตรเฉพาะโรค (Disease-Specific Formula): * สูตรโรคเบาหวาน: มีดัชนีน้ำตาลต่ำ (Low GI) และมีใยอาหารสูง
สูตรโรคไต: จำแนกเป็นสูตรก่อนฟอกไต (โปรตีนต่ำ) และสูตรหลังฟอกไต (โปรตีนสูง)
สูตรโรคตับ: เน้นกรดอะมิโนบางชนิดที่ตับไม่ต้องทำงานหนักในการย่อย
สูตรจำกัดปริมาณน้ำ: ให้พลังงานสูงในปริมาณน้ำที่น้อย (1.5−2 kcal/ml)
สูตรสำหรับผู้ที่มีปัญหาการย่อย (Semi-Elemental/Elemental Formula): สารอาหารถูกย่อยมาเป็นโมเลกุลเล็กๆ แล้ว เพื่อให้ลำไส้ดูดซึมได้ทันทีโดยไม่ต้องผ่านกระบวนการย่อยมาก
📊 ตารางเปรียบเทียบ: เลือกแบบไหนดี?
หัวข้อ อาหารปั่นผสม (ทำเอง) อาหารสูตรสำเร็จ
ความสะดวก ใช้เวลาเตรียมนาน ชง/เท ได้ทันที สะดวกมาก
ค่าใช้จ่าย ประหยัดกว่ามาก ราคาสูงกว่า
ความสะอาด เสี่ยงปนเปื้อนถ้าเตรียมไม่ดี สะอาด ปราศจากเชื้อ
ความแม่นยำ สารอาหารอาจคลาดเคลื่อน สารอาหารเป๊ะตามข้างกระป๋อง
การเก็บรักษา อยู่ในตู้เย็นได้ 24 ชม. เก็บแบบผง/กระป๋องได้นาน (ตามวันหมดอายุ)
💡 เคล็ดลับ
ในปัจจุบัน หลายครอบครัวนิยมใช้แบบ "ผสมผสาน" ครับ เช่น มื้อหลักที่บ้านใช้อาหารปั่นผสมเพื่อประหยัดและได้ความเป็นธรรมชาติ แต่พกอาหารสูตรสำเร็จแบบผงหรือแบบพร้อมดื่มไว้เผื่อเวลาต้องพาผู้ป่วยไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาลหรือเดินทางไกล เพื่อความสะดวกและลดความเสี่ยงอาหารบูด
